Opinia Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie dozoru elektronicznego
sobota, 30 kwietnia 2005 01:00

Deli.cio.us    Digg    reddit    Facebook    Wykop    Gwar


Opinia Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw.

 

Krajowa Rada Sądownictwa, do przedstawionego projektu zgłasza poniższe uwagi, podnosząc, że problematyka dozoru elektronicznego powinna być jeszcze dogłębnie rozważona.


Odnosząc się do projektu zmian w Kodeksie karnym wykonawczym dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego należy podkreślić, że ich wprowadzenie w takiej formie, jak proponowana, będzie miało znaczenie, przede wszystkim dla funkcjonowania sądów penitencjarnych, doprowadzając do znacznego wzrostu obciążenia tych jednostek organizacyjnych, czego świadomi są nawet sami twórcy projektu przewidując wzrost obciążenia pracą sądów penitencjarnych do 15%.


Projekt nie precyzuje, czy instytucja ta odnosi się również do zastępczych kar pozbawienia wolności orzekanych za karę grzywny lub karę ograniczenia wolności, choć z treści uzasadnienia wywnioskować można, iż taki jest zamiar twórców projektu, jednak winno być to wyraźnie wspomniane w tekście ustawy. Taka regulacja godzi w samą istotę kary zastępczej pozbawienia wolności, której celem jest przymuszenie skazanego do wykonywania kary grzywny lub ograniczenia wolności pod rygorem osadzenia go w zakładzie karnym i właśnie taka możliwość wielokrotnie powoduje, iż skazani uiszczają należności i podejmują wykonywanie kary ograniczenia wolności. W sytuacji, kiedy zastępcza kara pozbawienia wolności odbywana byłaby w systemie dozoru elektronicznego, na wolności, w miejscu pobytu skazanego, straciłaby znaczenie na swojej surowości i jej rola jako czynnika wymuszającego na skazanych określone zachowania znacznie straciłaby swoje znaczenie. Nadto wyrażony jest w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że krótkoterminowe kary pozbawienia wolności do 6 miesięcy, wykonywane w warunkach izolacji więziennej mogą stanowić skuteczną formę oddziaływania na sprawców przestępstw, a zwłaszcza takich, którzy wcześniej nie przebywali w zakładzie karnym, młodocianych.


Nie można zapominać także o konsekwencjach społecznych wprowadzania instytucji kary pozbawienia wolności odbywanej w systemie dozoru elektronicznego dla społecznego poczucia sprawiedliwości, a to w sytuacji, gdy osoby skazane na karę pozbawienia wolności, zamiast w zakładzie karnym przebywać będą w swoim miejscu zamieszkania, co rodzić może przekonanie społeczne o ich bezkarności, a tym samym niespełnione zostałyby dyrektywy wymiaru kary w zakresie prewencji ogólnej. Warto tutaj zwrócić uwagę na sytuację, kiedy wobec osoby skazanej na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania następuje zarządzenie jej wykonania i osoba ta nadal przebywa na wolności odbywając tą karę w systemie dozoru elektronicznego, pomimo, iż swoim zachowaniem zawiodła zaufanie sądu, który warunkowo zawiesił jej wykonanie pierwotnie orzeczonej jej kary pozbawienia wolności. Natomiast instytucja dozoru elektronicznego mogłaby mieć znaczne zastosowanie przy udzielaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, gdyż umożliwiałaby bardziej skuteczne monitorowanie osób zwalnianych z zakładów karnych. Kara pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli polegałaby na ograniczeniach dla wolności skazanego opisanych w projektowanym art. 100b kkw niewiele różniłaby się od kary ograniczenia wolności, o której mowa w art. 34 kk, a wręcz byłaby od niej mniej dolegliwa, ponieważ na skazanym nie ciążyłby obowiązek wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne. Natomiast bezwzględna kara pozbawienia wolności, jako najsurowsza kara przewidziana w Kodeksie karnym winna nieść za sobą znacznie większy stopień dolegliwości dla osoby skazanego. Jako nie zasługujący na akceptację należy również określić pomysł wprowadzenia odbywania kary aresztu orzekanej za wykroczenia w systemie dozoru elektronicznego albowiem kara aresztu jest najsurowszym instrumentem oddziaływania na sprawców wykroczeń, jaki został oddany przez ustawodawcę do dyspozycji sądu. Wobec powyższego, gdyby osoby skazane na taką karę nie trafiały do zakładów karnych, a pozostawałyby na wolności rodziłoby to poczucie ich bezkarności.


Nadto kary aresztu za wykroczenia mogą być orzekane w myśl art. 19 kw w wymiarze od 5 do 30 dni, a zatem wykonywanie nawet tak krótkich kar w systemie dozoru elektronicznego spowodowałoby konieczność wykonywania przez sąd penitencjarny i kuratorów zawodowych szeregu czynności zupełnie nie współmiernych do wymiaru orzeczonej kary.


W projekcie występują także błędy dotyczące odniesień do innych przepisów kkw, a mianowicie w art.  100b §1 pkt 2, (st. 100e §1) mowa jest o „obowiązkach wymienionych   w art. 158”, natomiast art. 158 kkw mówi o zwolnieniu żołnierza od wykonania kary pozbawienia wolności, zaś obowiązki które mają na myśli twórcy projektu opisane są w art. 159 kkw.


Twórcy projektu w art. 100i §1 kk przewidzieli obligatoryjne uchylenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli skazany odbywając karę pozbawienia wolności w tym systemie popełnił przestępstwo umyślne za które orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Rozwiązanie takie jest iluzoryczne, bowiem w myśl art. 100a §1 i 2 projektu odbywanie kary    pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego dotyczy osób skazanych na karę pozbawienia wolności nie przekraczającą 6 miesięcy lub osób odbywających karę pozbawienia wolności do roku, jeżeli czas pozostały do odbycia kary jest dłuższy niż 6 miesięcy. Z praktycznego punktu widzenia należy stwierdzić, że sytuacje, w których skazany popełniłby przestępstwo i został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności w czasie odbywania przez niego kary w systemie dozoru elektronicznego i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie uchylono by mu zezwolenia na wykonanie tej kary (art. 100j §1) będą bardzo rzadkie. Dużo bardziej skutecznym byłoby obligatoryjne uchylenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli skazany odbywając karę pozbawienia wolności w tym systemie popełniłby przestępstwo umyślne, bez względu na rodzaj wymierzonej mu kary lub nawet w sytuacji, gdyby dopuścił się jakiegokolwiek przestępstwa, nawet nieumyślnego.


W myśl artykułu 100a § 3 projektu o udzieleniu zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności decydować ma sąd penitencjarny na posiedzeniu w zakładzie karnym. Natomiast projektowane brzmienie art.62 § 2 kk przewiduje możliwość określenia przez sąd orzekający karę pozbawienia wolności, iż kara ta w wymiarze nie przekraczającym 6 miesięcy wykonywana będzie poza zakładem karnym w ramach systemu dozoru elektronicznego. Wobec czego rodzi się pytanie, czy w takiej sytuacji konieczne jest udzielenie zezwolenia na odbywanie kary w tym systemie przez sąd penitencjarny i to już po osadzeniu skazanego w zakładzie karnym.


Reasumując, należy więc stwierdzić, że wprowadzenie możliwości odbywania kary pozbawienia wolności w formie przewidzianej przez twórców projektu nie jest celowe. Natomiast dozór elektroniczny winien znaleźć swoje miejsce przy stosowaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, która to możliwość mogłaby zostać dzięki temu rozszerzona. Autorzy projektu kierowali się niewątpliwie szczytną chęcią zmniejszenia przeludnienia w zakładach karnych, jednak cel ten może być osiągnięty w inny sposób np. przez zamianę polityki karnej, struktury wymierzanych kar, a w szczególności przez orzekanie większej ilości kar wolnościowych, rozszerzenie możliwości orzekania kary ograniczenia wolności.


Zauważyć również należy, że uzasadnienie projektu nie wskazuje rzeczywistych kosztów (a jedynie planowane oszczędności) wprowadzenia w życie projektowanych zmian, które wbrew przewidywaniom okazać się mogą niebagatelne.

 
Zobacz też:
© 2002-2011 Serwis więziennictwo, resocjalizacja i przestępczość - www.agb.waw.pl/cms
Joomla templates by a4joomla

Ta strona używa plików Cookies. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Czytaj więcej....

Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies.

EU Cookie Directive Module Information